Landschap & biodiversiteit

Biodiversiteit, een veel gebruikte term. Maar wat is dat eigenlijk?

Biodiversiteit is een afkorting van biologische diversiteit en verwijst naar de verscheidenheid aan leven op aarde.

Dat betekent: Verschillende soorten planten, dieren, schimmels en micro-organismen; 

De genetische variatie binnen soorten (zoals verschillen tussen hondenrassen of appelsoorten); De variatie aan ecosystemen, zoals bossen, weilanden, rivieren en zeeën. 

Waarom is biodiversiteit belangrijk? Biodiversiteit zorgt ervoor dat ecosystemen goed functioneren.

In Nederland zijn er verschillende landschapstypes, zoals duinen, heide, bossen, en zandgronden, en elk van deze landschappen biedt een unieke mix van omstandigheden voor verschillende planten- en diersoorten.

Op een dekzandrug in Oost-Nederland, zoals hier bij Sibculo, vind je een bijzondere biodiversiteit. Dit komt doordat de bodem vaak droog, arm aan voedingsstoffen en zandig is. Deze specifieke omstandigheden creëren een habitat voor een verscheidenheid aan planten, insecten, vogels en andere dieren die goed zijn aangepast aan deze omgeving.

Hier zijn enkele voorbeelden van soorten die je daar kunt tegenkomen:

Planten;

1]Heide (Calluna vulgaris)

Heide is een typische plant voor de zandige en droge omstandigheden van dekzandruggen. Deze plant is goed bestand tegen de arme, zure bodem en groeit in het najaar in paarse bloei. De heide biedt voedsel en schuilplaatsen voor veel dieren.

2] Draadrietgras (Corynephorus canescens)

Dit gras is kenmerkend voor de droge, voedselarme zandgrond. Het is een pionierplant die zich goed heeft aangepast aan de omstandigheden op de dekzandruggen, waar andere grassen moeite hebben om te overleven.

3] Brem (Cytisus scoparius)

Brem is een struik die je vaak ziet op drogere zandgronden, zoals op de hogere delen van dekzandruggen. De gele bloemen trekken veel bijen en vlinders aan.

4] Zandzegge (Carex arenaria)

Deze grasachtige plant groeit goed op zandige, droge bodem en is typisch voor de omgeving van dekzandruggen. Zandzegge speelt een belangrijke rol in het vasthouden van het zand en voorkomt verdere verwoestijning.

5] Duifkruid (Scabiosa columbaria)

Deze plant komt voor op drogere, open zandgronden en heeft een karakteristieke bloemen die in paarse tinten bloeien. Duifkruid trekt een breed scala aan insecten aan, zoals bijen en vlinders.

Dieren ;

1]Zandhagedis (Lacerta agilis)

De zandhagedis is een typisch dier voor het droge, zanderige landschap van dekzandruggen. Deze hagedis leeft van insecten en gebruikt de zanderige bodem om zich in te graven en te zonnen op de warmere delen van de rug.

2] Hazelworm (Anguis fragilis)

Deze ongewervelde slang, die eigenlijk een soort hagedis is, leeft in de droge en zanderige bodems van dekzandruggen. De hazelworm verstopt zich vaak onder stenen of in de grond.

3] Heideblauwtje (Celastrina argiolus)

Dit is een vlinder die vaak in de buurt van heidevelden voorkomt. De larven van het heideblauwtje eten van verschillende heide- en struiksoorten. Het heideblauwtje is een voorbeeld van een soort die volledig afhankelijk is van de specifieke vegetatie op dekzandruggen.

4] Zandbij (Andrena spp.)

Zandbijen nestelen in de losse, zanderige bodem van dekzandruggen. Ze zijn een belangrijk onderdeel van het ecosysteem, omdat ze verantwoordelijk zijn voor de bestuiving van veel planten, waaronder verschillende soorten bloemen en kruiden die je op de ruggen aantreft.

5] Boomleeuwerik (Lullula arborea)

Deze vogel komt voor op open, droge zandgronden, zoals op de dekzandruggen van Oost-Nederland. De boomleeuwerik is een typische soort van heide- en zandige gebieden en zijn zang is vaak te horen in het voorjaar en de zomer. Ze maken hun nesten op de grond, vaak tussen gras of struiken.

6] Eekhoorn (Sciurus vulgaris)

Hoewel eekhoorns vaak in bossen worden aangetroffen, kun je ze ook tegenkomen aan de randen van zandgronden, waar ze op zoek gaan naar eikels, hazelnoten en andere noten. In sommige delen van de Veluwe leven ook eekhoorns die zich goed hebben aangepast aan de meer open, droge omgeving van de dekzandruggen.

Insecten;

1] Vuurjuffer (Pyrrhosoma nymphula)

De vuurjuffer is een libel die je vaak vindt in de buurt van vochtige plekken op zandgronden, zoals langs vennen of in de buurt van natte heide. Ze heeft een felrode kleur en is vaak te zien in de zomermaanden.

2] Zandmot (Cossus cossus)

De zandmot komt voor in de zanderige grond van heidegebieden. De larven van deze mot leven in de wortels van grasachtige planten en hebben daardoor een specifieke relatie met de vegetatie van dekzandruggen.

3] Oranje zandoog (Coenonympha pamphilus)

Dit is een vlinder die je vaak kunt aantreffen op de droge graslanden van zandgronden. De oranje zandoog heeft een voorkeur voor de zonnige, open plekken waar het gras en bloemen groeien.

Samenvattend Op dekzandruggen in Oost-Nederland vind je dus een breed scala aan planten en dieren die perfect zijn aangepast aan de droge, arme bodem. De biodiversiteit is voornamelijk afhankelijk van de aanwezigheid van specifieke plantensoorten zoals heide, gras- en korstmossen, en struiken zoals brem.

Deze planten vormen weer de basis voor een rijke dierenwereld met in het oog springende soorten zoals de zandhagedis, heideblauwtje en diverse bijen en vlinders. Elk van deze soorten heeft zijn eigen niche en draagt bij aan het ecologisch evenwicht in dit unieke landschapstype.

Klik op de afbeelding voor de film

https://youtu.be/kgoIhzqhW0Y?si=3f2cWoh3m50A-HR7